“گراهام فولر” استاد علم ادیان در دانشگاه نیویورک و تحلیلگر ارشد مسائل سیاسی خاورمیانه، در مقالهای با عنوان«شیعیان؛ مسلمانان فراموششده» به صورت نظری و مستدل نشان میدهد که رویکرد آمریکا در نزدیکی و دنبالهروی به کشورهایی مانند عربستان اشتباه است زیرا پتانسیل این کشور برای پرورش نیروهای تکفیری خطرناک در جهان ضربات سختی به منافع آمریکا […]
“گراهام فولر” استاد علم ادیان در دانشگاه نیویورک و تحلیلگر ارشد مسائل سیاسی خاورمیانه، در مقالهای با عنوان«شیعیان؛ مسلمانان فراموششده» به صورت نظری و مستدل نشان میدهد که رویکرد آمریکا در نزدیکی و دنبالهروی به کشورهایی مانند عربستان اشتباه است زیرا پتانسیل این کشور برای پرورش نیروهای تکفیری خطرناک در جهان ضربات سختی به منافع آمریکا و نیز سایر کشورهای جهان وارد خواهد کرد.
“کاروانسرا”طبق این تحلیل در مقابل ایدئولوژی کشورهایی مانند عربستان بر مبنای تغذیه فکری و مالی نیروهای رادیکال افراطی، مذهب شیعه دارای ساختارهای دموکراتیک و مدنی است و رویکرد افراط گرایی مسلحانه را نمی توان در بستر آموزه های آن یافت.
نگاه جامعهشناسانه به ساختار داخلی عربستان سعودی حاکی از آن است که این کشور همچون بسیاری از کشورهای عربی منطقه فاقد مشروعیت سیاسی لازم برای تداوم ثبات سیاسی است و به گفته “بهجت کورانی”، متخصص جهان عرب، در چارچوب نظامهای “استبدادی قبیلهای سلسلهای” طبقهبندی میشود که همواره خالی از مقوله مشارکت شهروندان در قدرت سیاسی بوده است.
با بررسی وضعیت شیعیان عربستان صحت گفتههای کورانی تأیید میشود چرا که شیعیان عربستان سعودی پس از شیعیان عراق، بزرگترین جامعه شیعی عرب را در خلیج فارس تشکیل میدهند. تبعیضهای مختلف در طول زمان گویای این واقعیت بوده که شیعیان همواره در فشار بوده و نمیتوانند بسان شهروندان عربستان از حقوق اولیه خود بهرهمند گردند و فراتر از آن به منصبهای سیاسی، اقتصادی و اجتماعی دست یابند.
این در حالی است که سیاست در عربستان نتیجه اتحاد پادشاهی با جنبش وهابی بوده و شالوده دولت سعودی را به وجود آورده است. جالب اینجاست که گروههای ناسیونالیست عرب که عموماً جلوههایی از رادیکالیزم سیاسی سنی را بر منطقه حاکم کرده بودند، شیعیان را از عناصر اصلی معمای امنیتی منطقه میدانستند.

در هر صورت نکته حائز اهمیت آنکه اشتباه جبرانناپذیر آمریکا در حمایت بیچون و چرا از عربستان، نه تنها بارها در عمل ثابت شده بلکه نظریه پردازانی چون فولر نیز بروشنی آن را بیان کردهاند.

فولر معتقد است بر عکس آلسعود که نیروهای تکفیری را ساماندهی میکنند و بحران جاری در خاورمیانه را به وجود آوردهاند، در میان شیعیان چنین رویکردی وجود ندارد. شیعیان نیروهای اجتماعی هستند که تنها درصدد حقوق مدنی است، تاکتیکشان مدنی است و چارچوب فعالیتشان نیز مدنی است.
فولر تصریح میکند که رویکرد شیعیان حوزه خلیج فارس، رویکرد انقلابی مبتنی بر الگوی جنگ مسلحانه نیست بلکه نیروهای حاشیهای هستند که تضاد آنها با نظامهای سیاسی خودشان است.
