ماجرایی که پای همه مردم ایران نوشته شد.

کالای رایگان در هر کجای دنیا که توزیع شود با استقبال مردم روبر خواهد شد. این ویژگی و خصلتی است که همه مردم آن را دارند. مردم از دریافت کالا و خدمات رایگان خوششان می‌آید و لذت می‌برند. مردم ایران هم از این امر مستثنی نیستند که نمونه‌های آن را در چند روز گذشته همگان دیدند به گزارش “کاروانسرا”روز سینمای رایگان بیشتر مردم به گیشه ها رفتند و خیلی از آنها همه روز را وقت گذاشتند تا چند فیلم رایگان تماشا کنند. یا همین سبد کالایی که دولت توزیع کرد و البته اتفاقات و حاشیه هایی که در پی داشت باعث شد تا بازتاب نامناسبی در رسانه های خارجی داشته باشد.

جمهوری اسلامی ایران به خاطر برخی مسائل زیر ذره بین است. هر اتفاقی که در ایران می افتد با بزرگنمایی رسانه های خارجی روبرو می شود.

اگر همین اتفاق در دیگر کشورها بیفتد شاید چنین بازتابی نداشته باشد. به همین خاطر است که ما باید در اینگونه موارد مراقبت بیشتری داشته باشیم تا گزک دست دشمنان ندهیم.

آمریکایی ها که خود را با فرهنگ و فهمیده می پندارند، اگر خاطرتان باشد هنگامی که سیل و توفان در یکی از ایالت هایش اتفاق افتاد و باعث ویرانی و خرابی شد، چگونه به مراکز خرید هجوم بردند و آنها را غارت کردند!

حتی برای دست یابی به کالای بیشتر و دزدی از مراکز فروشگاهی دست به اسلحه گرم هم بردند. حالا آن که این کالاها و اجناسی به سرقت می رفت و رایگان نبود.

واکنش مردمی به اینگونه اتفاقات باید مورد بررسی کارشناسی قرار گیرد و البته راهکار مدیریتی برای آن در نظر گرفته شود تا کمتر شاهد اینگونه اتفاقات باشیم.

خیلی های مان که مشمول سبد کالا شدیم و برای گرفتنش مراجعه کردیم به چشم خودمان دیدیم، عکس هایش را تماشا کردیم ، خیلی ها هم در پچ پچ های روزانه با رفقا و همکاران یا در تاکسی و اتوبوس ماجرا از از دیگران شنیدیم که مردمی برای گرفتن ۱۰ کیلو برنج، ۴ کیلو مرغ، ۲ بطری روغن، ۲ بسته پنیر و ۲۴ دانه تخم مرغ، یکدیگر را هول می دهند و واکنش های نامناسبی از خود بروز می دهند.

آنوقت بود که همه مان ، لب گزیدیم و سر تاسف تکان دادیم و از هم پرسیدیم « آنها» چه جور آدم هایی هستند و توی ذهن شان چه می گذرد که این گونه رفتار می کنند اما حقیقت این است که « آنها» از ما بودند؛ « آنها» خود ما بودند؛ ما بودیم که در صف های طولانی با یکدیگر گلاویز می شدیم، ما بودیم که با طمع برای گرفتن کالا تقلا می کردیم، ما بودیم که هجوم آورده بودیم و از ترس نگرفتن حق مان، تقلا می کردیم.

«چرا این گونه رفتار کردیم؟» این پرسش، محور اصلی گفتگوی ما با دکتر محمدعلی فاطمی نیا، جامعه شناس و مدرس دانشگاه است.

او در این گفتگو توضیح می دهد چرا توزیع کالا برای کمک به مردم ، در جامعه ایرانی ، چندان موثر واقع نمی شود و باید به فکر راه های دیگری برای کمک به معیشت مردم بود.

رئیس جمهور ، اخیرا در گفتگوی تلویزیونی، بابت مشکلات پیش آمده در توزیع سبد کالا از مردم عذرخواهی کرد. از دیدگاه شما به عنوان یک جامعه شناس شیوه توزیع سبد کالا در کشور چه اشکالاتی داشت؟ دولت تصمیم داشت با توزیع این سبد هم به اقشار نیازمند کمکی کند و هم از تورم بازار عید بکاهد و آن را کنترل کند. از دیدگاه من نیت دولت خیر بود اما به هر حال کاستی هایی وجود داشت. کاستی هایی از قبیل مشخص نبودن دقیق جامعه آماری که مستحق دریافت سبد کالایی هستند و یا تغییر گروه های تحت شمول این طرح که به علت در دست نداشتن اطلاعات کافی در اینباره و مدیریت عجولانه توزیع سبد رخ داد و باعث شد مضرات این طرح بر محاسنش پیشی بگیرید. از سوی دیگر تنوع نیازهای یک خانوار این پرسش را در ذهن مردم ایجاد می کند که آیا بهتر نبود به جای سبد کالا وجه نقد در اختیار آنها قرار می گرفت تا متناسب با نیاز خود آن را هزینه می کردند؟ برای مثال نوع نیازهای خانواده ای فقیر با چندین فرزند کوچک با نیازهای دو سالمند کاملاً متفاوت است. این پرسش در شرایطی که اکثر جامعه ایرانی دستکم با بانکداری الکترونیک در سطح کارتهای اعتباری آشنا هستند، پر رنگ تر می شود. البته اینها مباحث فنی اقتصادی است اما نکته مهمی که برای سیاستگزاران اجتماعی و فرهنگی نگران کننده است برخوردهایی است که بین مردم در صفوف تهیه سبد کالا صورت می گیرد.