یوز پلنگ اسیایی :دارای دست و پاهای بلند، بدنى باریک و کشیده، سینه فراخ و شکم بالای او شبیه تازی است ولی بر خلاف سگ سانان سر کوچک و گرد، پوزه ای کوتاه و گوش هایی کوچک و گرد دارد. به طور کلی می توان آن را به” سگی با کله گربه” تشبیه نمود. رنگ پشت زردکمرنگ تا زرد متمایل به قرمز و زیر بدن سفید است. خالهایى گرد، سیاه و توپر و موهایى زبر و نسبتا کوتاه دارد. در بالغین خال های روی دم تدریجا در نیمه انتهایی به حلقه هایی بدل می شود که سیاه رنگ اند و آخرین حلقه پهن تر است. سر یوزپلنگ کوچک و گرد است و چشمانش در بالاى کاسه سر قرار دارد. خط سیاه شکیلی معروف به خط اشکی از گوشه چشمان یوزپلنگ تا اطراف بینى و دهانش امتداد دارد که احتمالا چشمان او را از آفتاب مصون می دارد و در شکار به او کمک می کند. جانور بالغ ناخن‌هایى کند و نیمه تورفته دارد که برخلاف سایر گربه سانان جمع نمی شوند.( هرچند بچه ها تا ۶ ماهگی قادرند ناخن ها را جمع کنند.)

اندازه: طول سر و بدن یوزپلنگ بالغ بر ۱۱۲ تا ۱۳۷ سانتیمتر، طول دم ۶۴ تا ۸۶ سانتیمتر و بلندى شانه‌هایش ۷۱ تا ۸۴ سانتیمتر است و وزن حیوان به ۳۴ تا ۵۴ کیلوگرم مىرسد. جنس نر یوز اندکى بزرگتر از جنس ماده است.( این اندازه ها مربوط به نمونه های جمعیت آسیایی است) خصوصیات: برخوردارى از ستون فقرات انعطاف‌پذیر، کبد و قلب بزرگ، سوراخ بینى گشاد، ظرفیت بالاى ریه، بدن عضلانى و باریک، یوزپلنگ را تیزروترین شکارچى جهان ساخته است. آنها قادرند با سرعتی معادل ۱۱۰ کیلومتر در ساعت بدوند.

زیستگاه: یوزپلنگ در دشت های بازو تپه ماهورهای واقع در مناطق استپی و بیابانی نیمه کویرى و زیستگاههاى باز دیگرى که طعمه در آن وجود داشته باشد دیده می شود. در ایران تعداد معدود یوزپلنگ آسیایى باقیمانده در مناطق حاشیه ای کویر مرکزی یافت می شوند عادت و رفتار : یوزپلنگ از نظم اجتماعى منحصربه‌فردى برخوردار است. در ایران مطالعاتى درباره یوزپلنگ صورت نگرفته است، اما مطالعات انجام شده در آفریقا نشان می دهد که یوزپلنگ ماده به استثنای زمان مراقبت از توله ها به تنهایی زندگى می کند و یوز پلنگ نر در مراقبت از بچه ها نقشی بر عهده ندارد. توله ها به مدت هجده ماه در کنار مادرشان می مانند و طی این دوره که از اهمیتى بالا در در زندگى توله ها برخوردار است، چگونگى شکار و گریز از گزند شکارچیان دیگر مانند پلنگ، کفتار و گرگ را می آموزند.

در ۱۸ ماهگى توله ها از مادر جدا می شوند. از این پس ممکن است توله‌ها با هم‌شیران خود حتى تا ۶ ماه به سر برند. در دو سالگى هم‌شیران مادهْ بقیه را ترک می کنند و نرهاى جوان با هم می مانند. در واقع نرها به تنهایى یا همراه با برادران خونى خود زندگى می کنند اما ماده ها به جز زمان بچه داری، تنها زندگی می کنند. برخى از این گروهها براى خود حوزه ای تعیین میکنند تا یوزپلنگ ماده را براى جفت‌گیرى جلب کنند. این حوزه ها اغلب در جاهایى است که در آن طعمه و آب کافی وجود داشته باشد. در فصل جفت گیری هر نر برای خود قلمروی را انتخاب می کند، در این فصل نزاع های خشنی میان نرهاى گروه در دفاع از حدّ و مرز قلمرو‌شان صورت می گیرد. یوزپلنگ ها معمولاً صبح زود یا غروب به شکار می روند، پس از انتخاب طعمه که معمولا حیوانات ضعیف تر می باشند به صورت غیر محسوس به آنها نزدیک شده و پس از رسیدن به فاصله حدود ۱۰ تا ۳۰ متر حمله ناگهانی خود را شروع می کنند، پس از به زمین انداختن طعمه گلوی او را با دندان هایش فشار می دهد تا خفه شود. تعقیب طعمه معمولا ۲۰ ثانیه و به ندرت بیش از یک دقیقه بطول مى انجامد و در این زمان بیش از ۵۰۰ متر شکارش را دنبال نمی کند. قریب به نیمى از تعقیب‌ها موفق‌آمیزند. برخی اوقات شکارچیان دیگر نظیر گرگ طعمه او را از چنگش بیرون می آورند. یوزپلنگ مانند پلنگ قادر به پنهان کردن طعمه اش از دسترس سایر گوشتخواران نیست و به همین دلیل بعد از خوردن یک وعده غذا در بیشتر اوقات باقیمانده را از دست می دهد.

تولیدمثل: بلوغ جنسى در حدود ۲۰ ماهگى رخ می دهد. زمان بارداری ۹۵ روز و تعداد توله‌ها ۱ تا ۶ و معمولا ۴ تا ۵ عدد است. توله ها در هنگام تولد حدود ۳۰۰ گرم وزن و ۳۰ سانتیمتر طول دارند. رنگ آنها خاکسترى تیره است و موهاى بلندی بر پشتشان دارند. این موها چند فایده دارد، از جمله استتار آنها در میان بوته زار های خشک و پنهان نگاهداشتن آنها از دیدرس شکارچیان دیگر. این موها همچنین توله یوز را به” رودک که حیوان مهاجمی است شبیه می کند، که نوعى جنبه دفاعى دارد. بچه ها به دلیل جمع شدن ناخنها تا شش ماهگی قادرند از درخت بالا بروند.

به گزارش خبرنگار “کاروانسرا”یوزپلنگ آسیایی روزگاری در سراسر خاورمیانه وجود داشته اما در حال حاضر  تنها درگستره هایی از نیمه شرقی ایران زیست می کند. محققان هنوز بطور دقیق نمی دانند چه تعداد یوزپلنگ در ایران زندگی می کنند. شهرستان راور به عنوان شمالی ترین شهرستان استان کرمان با وسعتی حدود ۱۴۰۰۰۰۰هکتار قرار دارد این شهرستان به علت قرار گرفتن در فلات مرکزی ایران و همجواری با کویر مرکزی ایران دارای تنوع زیستی بسیار بالایی بوده به طوری که اکثر گونه های گیاهی و جانوری استان در شهرستان زندگی میکند . اداره حفاظت محیط زیست شهرستان راور در سال ۱۳۸۱ در شهرستان راور تاسیس و وظیفه محافظت از مواهب طبیعی شهرستان را به عهده گرفت و در سال ۱۳۸۷ پس از پیگیریهای فراوان پناهگاه حیات وحش دربند راور با وسعت ۱۳۶۴۰۰۰ به تصویب رسید در پناهگاه حیات وحش دربند گونه های کل و بز ، قوچ ومیش ، جبیر، پلنگ ایرانی ، یوز پلنگ ، کاراکال ، انواع دیگر گربه سانان و سگ سانانی مانند کفتار و گرگ و سایر و همچنین پرندگانی مانند هوبره ،زاغ بور انواع عقاب و پرندگان شکاری دیگر زندگی میکند که به گفته کارشناسان در حدود ده قلاده یوز آسیایی در منطقه وجود داردو همچنین تعداد بسیار زیادی گور ایرانی نیز در گذشته ای نچندان دوردر منطقه روزگار میگذراندند که در حال حاضر همگی منقرض گردیده اند اکنون پناهگاه حیات وحش در بند با تمام گونه های با ارزش خود با تلاش شبانه روزی  محیط بانان و پروژه یوز پلنگ آسیایی روزگار میگذراند. منطقه دربند شهرستان راور یکی از زیستگاههای مهم یوزپلنگ آسیایی در استان کرمان محسوب می شود.

پناهگاه حیات وحش دربند، راور

موقعیت جغرافیایی(عوارض و منابع فیزیکی، آدرس موقعیت جغرافیایی نسبت به شهر – روستا) : این منطقه در موقعیت جغرافیایی N3124 E5642 در شمال و شرق شهر راور واقع گردیده که از شمال به ارتفاعات کلاغ پر و کوه طبس، از غرب به ارتفاعات ملخ خورده و مارکش، از جنوب به ارتفاعات تیغه سیاه و غفار و از شرق به تپه های سنگ انداز و کویر لوت منتهی می شود. حدود اربعه و مرزهای منطقه عبارتند از : ۱ – شمالا”: در امتداد کوه چکوه به سمت رسوبات نمکی تا کوه مارکشه، کاروانسرای چهل پایه به سمت ارتفاعات کلاغ پر، تا جاده آسفالته راور – دیگ رستم. ۲ – شرقا”: از جاده آسفالته راور – دیگ رستم در امتداد جاده خاکی و رودخانه به سمت چنگه مروارید، کویر لوت، جاده اسفالته نهبندان– شهداد تا تپه های سنگ انداز. ۳ – جنوبا”: از تپه های سنگ انداز در مسیر کویر لوت تا روستای حور و جاده آسفالته چترود – راور. ۴ – غربا”: در امتداد جاده آسفالته چترود – راور به سمت مزرعه اشتردون، دهوج، گوشک، علی آباد، مجتمع کشاورزی در حاشیه ارتفاعات مارکشه به سمت مزرعه ده صفر و در امتداد جاده خاکی مجاور علی آباد نمکی تا ارتفاعات کوه چکوه.

وسعت منطقه : یک میلیون سیصد و شصت و چهار هزار (۱۳۶۴۰۰۰) می باشد.

ارتفاع از سطح دریا : پست ترین نقطه منطقه، کویر لوت با ارتفاع ۴۵۰ متر از سطح دریا و بلندترین نقطه، ارتفاعات لکرکوه با ارتفاع ۲۹۷۶ متر از سطح دریا می باشد .

نوع اقلیم : آب و هوایی منطقه گرم و نیمه خشک می باشد.

تشریح وضعیت طبیعی( شرح اجمالی سیمای منطقه) : این منطقه دارای ارتفاعات ساردوئیه، هزار دین، گیوران، گلواشتر و آسیا میباشد که مکان و زیستگاه امنی برای حیات وحش منطقه محسوب می شوند.

چشم اندازهای منحصر به فرد منطقه دربند در شهرستان راور