“کاروانسرا”در سالهای اخیر تحرک برخی از فعالترین گروه­های جدایی طلب بسیار منسجمتر از قبل گردیده و این گروه­ها تلاشهای فراوانی را در راستای همگرایی بیشتر برای تقابل با نظام جمهوری اسلامی ایران و رسیدن به اهدف خود انجام داده­ اند.

تشکیل انجمنهایی نظیر کنگره ملتهای فدرال ایران، تاسیس شبکه­های ماهواره­ای رادیویی و تلویزیونی، تاسیس وب سایتهای فعال و به روز، برگزاری کنفرانسها و همایشهای گوناگون با موضوعاتی چون فدرالیسم در ایران و . . . ازجمله شاخصهای نرم این متغیر محسوب می­گردند. درمقابل اقدامات خشونت آمیز تروریستی که توسط گروهکهایی چون پژاک و جندالله در  یک دهه گذشته صورت پذیرفته و می­پذیرد ازجمله شاخصهای سخت این متغیر هستند. در ادامه به این شاخصها خواهیم پرداخت.

اقدامات جدایی­ طلبانه به شیوه نرم

گروه­های سیاسی فراوانی در نقاط مرزنشین کشور و در شهرهای مرزی که ظرفیت فعالیت گروه­های قومی را دارد وجود داشته و دارد. در تاریخ معاصر ایران بسیاری از این گروه­ها به وجود آمده­اند؛ برخی همچنان به فعالیت خود ادامه می­دهند و برخی دیگر به دلایل گوناگون از بین رفته­اند. در سالهای اخیر تحرک برخی از فعالترین این گروه­ها بسیار منسجمتر از قبل گردیده و این گروه­ها تلاشهای فراوانی را در راستای همگرایی بیشتر برای تقابل با نظام جمهوری اسلامی ایران و رسیدن به اهدف خود انجام داده­اند به گونه­ای که امروز حدود ۱۶ تشکل فعال ترک، کرد، بلوچ، ترکمن و عرب در قالب تشکیلاتی با نام کنگره ملیتهای فدرال ایران که در سال ۲۰۰۵ کار خود را آغاز کرد فعالیت خود را به طور هماهنگ پیش می­برند. با مراجعه به وب سایتهای هرکدام از این گروه­ها اخبار، مقالات و گزارشهایی هماهنگ به چشم می­خورد گویی که تمام این تشکلها از یک منبع تغذیه می­شوند. در ادامه ضمن آشنایی و معرفی این کنگره و پرداختن به اهداف، آرمانها و تشکیلات آن به معرفی برخی از گروه­های عضو این تشکیلات خواهیم پرداخت.

تشکیل کنگره ملیتهای فدرال ایران

کنگره ملیتهای ایران فدرال به منظور ایجاد یک ائتلاف بزرگ ملی به ابتکار هفت سازمان قومیتی فعال تشکیل گردید و تا به امروز توانسته است  ۱۶ سازمان سیاسی را جذب نماید. این کنگره همچنان در حال مذاکره با شخصیتها و سازمانهای دیگر تاثیرگذار در مقوله قومیت است تا آنها را نیز جذب نماید.

در مقدمه اساسنامه این کنگره  با اشاره به تبعیضها و ستمهای رواداشته شده در نظام جمهوری اسلامی ایران علیه قومیتها و اقلیتهای ایرانی آمده است:

« ایران از آن همه مردم، و همه ملیت ها ی ایران است، حقی که تا کنون از اکثریت آ نان سلب شده است. ما ستم ها ی ملی و بی عدا لتی ها ئی را که بر آ نا ن رفته است احساس می کنیم ، و به همین جهت، فدا کا ریها و زحماتی را که فرزندان این مرز و بوم به منظور برقراری عدا لت و آ زا دی در ایران تحمل کرده اند، پاس میداریم. ما بر این باوریم که مشروعیت سیا سی هر حاکمیتی ، همواره از اعمال اراده مردم سرچشمه میگیرد ، و در ایران کثیر المله ، ضرورتا از منشور اراده ملیتها ی مختلف و رعایت حقوق برابر آنان میگذرد.از آنجائی که بدون شرکت همه ملیتها در اداره کشور ، اداره امور داخلی مناطقی که در آن ساکنند، و ایجاد فرصتهای همسان برای آنان در این زمینه ، امکان دستیابی به آزادی ها ی غصب شده، صلح و پیشرفت واقعی نا ممکن است، ما برقراری حکومت فدرال براساس معیار های ملی و جغرافیا ئی، به عنوان تنها مکانیسم سیا سی قابل دوام را بمنظور اعمال اراده سیاسی همه ملیت ها در چهار چوب ایرا نی آزاد، دموکراتیک و متحد میدانیم»[۱]

در ادامه این بیانیه که در ۲۰ فوریه ۲۰۰۵ در کنگره ملیتهای ایران فدرال و توسط هفت عضو موسس این کنگره به تصویب رسیده است با اشاره به آنکه جمهوری اسلامی سد اول این مجموعه برای رسیدن به اهداف خود می­باشد اصول پایه­ای خود را مطرح نموده است. اولین اصل آمده سرنگونی حکومت جمهوری اسلامی می­باشد. این اصول هشتگانه عبارتند از:

۱- جمهوری اسلامی حکو متی است توتا لیتر و ضد آزادی و حقوق مردم ایران، لذا سرنگونی آن شرط اولیه استقرار یک حکومت فدرا ل و دمو کرا تیک در ایران است.

۲- ما ضمن اعتقاد راسخ به اراده ملت ها در حق تعیین سرنوشت خویش بر مبنای اعلامیه جها نی حقوق بشر و میثا ق ها ی بین المللی ، خوا ها ن حکومتی فدرال در ایران بر اساس معیا رها ی ملی –جغرا فیا ئی در چهار چو ب ایرا ن هستیم.