“کاروانسرا”دکتر مهدی زارع  با اشاره به اثرات سن و پهنای گسل‌ها در فعالیت آنها افزود: زمانی که زلزله رخ می‌دهد سن و تاریخچه گسل و اینکه آخرین زلزله مربوط به هر گسل در چه زمانی رخ داده برای ما مهم است از سوی دیگر بازگشت و ریتم زلزله‌ها نیز مهم است به این معنی که اگر زلزله‌ای در گسلی ایجاد می‌شود، مشخص شود که حدودا هر چند سال یک بار  در این گسل چنین زلزله‌ای رخ می‌دهد.

رئیس مرکز پیش بینی زلزله پژوهشگاه بین المللی زلزله شناسی و مهندسی زلزله یادآور شد: در صورتی که اطلاعاتی از ریتم رخداد زلزله در هر گسل نداشته باشیم صرفا به اطلاعات کلی اکتفا می‌شود به این معنی که بدانیم گسلی است فعال و بر اساس مشخصات هندسی همچون طول گسل‌ها اعلام کنیم که احتمال زلزله‌های بزرگتر را می‌توان داشت یا خیر.

وی همچنین به بیان اهمیت شناخت ابعاد هندسی (طول و عرض) گسل‌ها پرداخت و اظهار داشت: هرچه گسل بزرگتر باشد زلزله‌ای که ایجاد می‌کند بزرگتر خواهد بود از این رو محدوده صفحه گسیختگی صفحه گسل‌ها در رخداد لرزه‌ای مهم تعیین کننده است. از سوی دیگر هر چه زلزله‌ای بزرگتر باشد نشان می‌دهد که صفحه گسلی بزرگتری گسیخته شده است. مانند زلزله ۲۰۱۱ اندونزی که طول گسلی که فعال شد هزار کیلومتر (معادل فاصله تهران- مشهد) بوده است.

زارع در عین حال با بیان اینکه در مناطق پوسته قاره‌ای گسل هایی با طول‌های چنین طولانی معمولا در یک زلزله گسیخته نمی‌شوند، خاطر نشان کرد: زلزله ۲۰۱۱ ژاپن که در پوسته اقیانوسی و در پهنه فرورانش رخ داد طول گسل در حدود ۴۰۰ کیلومتر بود (برآورد قبلی ژاپنی‌هادر مورد گسیختگی یک طول مستقیم از گسل هم در همین حدود بوده است) از این رو ژاپنی‌ها فکر نمی‌کردند که زلزله‌ای بزرگتر از ۸ رخ دهد ولی زلزله‌ای با بزرگای ۹٫۰ رخ داد و دلیل آن این بود که طول حدود ۴۰۰ کیلومتری پهنای زون گسیختگی، حدود ۲۵۰ کیلومتر بود و این موضوع در برآورد قبلی دانشمندان ژاپنی لحاظ نشده و به همین دلیل بزرگترین زلزله قابل رخداد در این پهنه به درستی برآورد نشده بود.

وی ادامه داد: از این رو پس از زلزله ۲۰۱۱ زلزله ژاپن محققان دنیا متوجه شدند که باید در این زمینه (نقشه‌های پهنه بندی خطر زلزله در جهان) تجدیدنظر کنند.

گسل‌های مشترک با کشورهای دیگر

رئیس مرکز پیش بینی زلزله پژوهشگاه بین المللی زلزله به بیان وضعیت گسل‌های مشترک ایران با سایر کشورها اشاره کرد و افزود: معمولا گسل‌هایی در نواحی مرزی وجود دارند مانند روند سامانه گسل شمال تبریز که تا چالدران ترکیه ادامه دارد از این رو معمولا تیم‌های تحقیقاتی با تعامل یکدیگر بر روی این گسل‌ها مطالعه می‌کنند.

زارع،‌ به تعداد گسل‌های مرزی اشاره کرد و اظهار داشت: انتهای گسل “درونه” در نزدیکی شهرهای کاشمر و  خاف در استان خراسان، وارد خاک افغانستان و گسل “آستارا” در استان گیلان نیز وارد خاک کشور جمهوری آذربایجان می‌شود. وی گسل “عشق آباد” را از دیگر گسل های مرزی دانست که تا ترکمنستان ادامه دارد و ادامه داد: از دیگر گسل های مرزی می توان به گسل های ذیل اشاره کرد:

گسل “حاجی آباد” در منطقه قائن که بخشی از این گسل وارد خاک افغانستان می‌شود گسل “سراوان” در مرز ایران و پاکستان گسل “مکران” در ساحل ایران و پاکستان گسل اصلی جوان “زاگرس” که امتداد شمال غربی آن از مریوان تا کردستان عراق کشیده شده است سامانه گسله “قطر- کارزون” که از کشور قطر در جنوب خلیج فارس تا کف خلیج فارس و سپس در استان های بوشهر و فارس و کهکیلویه و بویر احمد و چهار محال بختیاری در ایران ادامه می یابد.

جدول وضعیت گسل‌های مشترک ایران با کشورهای همسایه

دیدگـاه ها

برای صرف‌نظر کردن از پاسخ‌گویی اینجا را کلیک کنید.